
اسکرو چیست؟ اسکرو (Escrow) ترتیبی است که در آن پول یا دارایی دو طرف معامله نه پیش فروشنده میماند و نه پیش خریدار، بلکه نزد یک شخص ثالث بیطرف نگهداری میشود و فقط وقتی آزاد میشود که شرطهای توافقشده برآورده شود. در کریپتو این شخص ثالث میتواند یک صرافی، یک قرارداد هوشمند یا در بدترین حالت یک کلاهبردار باشد.
ما در ارزینجا این راهنما را برای کسی نوشتهایم که میخواهد تتر را با فردی ناشناس معامله کند و میشنود «بیا با اسکرو انجامش بدهیم». تعریف را از منبع حقوقی معتبر آوردهایم، سازوکار هر نوع اسکرو را از مستندات رسمی خواندهایم و هر چیزی را که منبع نداشت «اعلام نشده» نوشتهایم. یک نکتهٔ مهم از همین ابتدا: برای کاربر ایرانی، مهمترین پرسش این نیست که اسکرو چیست، بلکه این است که «اسکروی چه کسی؟».
در این راهنما میخوانید:
- تعریف اسکرو و تفاوتش با معنای دیگر آن در ریپل
- سه نوع اسکرو در کریپتو و جدول مقایسهٔ ریسک
- وضعیت دسترسی ایرانیان به اسکروی صرافیهای جهانی
- کلاهبرداریهای اسکروی جعلی و ۶ نشانهٔ آن
- مسیر امنتر برای خرید و فروش تتر
اسکرو چیست و چه تعریفی دارد؟
اسکرو یعنی سپردن پول، ملک، سند یا هر دارایی دیگر به یک شخص ثالث بیطرف تا زمانی که شرطهای یک قرارداد برآورده شود. فرهنگ حقوقی دانشگاه کرنل اینطور تعریفش میکند: ترتیبی که در آن پول، ملک، سند یا دارایی دیگر نزد یک شخص ثالث بیطرف سپرده میشود و او آن را تا برآورده شدن شرطهای مشخصشده در توافق نگه میدارد. متن کامل را میتوانید در تعریف escrow در Legal Information Institute ببینید.
قیاس سادهاش یک قفل دو کلیدی است. فرض کنید میخواهید ماشینی را از غریبه بخرید. اگر پول را اول بدهید، ممکن است ماشین را نبینید. اگر او اول سند را بدهد، ممکن است پول را نگیرد. راهحل این است که هر دو چیز نزد یک نفر بیطرف بماند و وقتی هر دو طرف به تعهدشان عمل کردند، هر کدام به صاحب جدیدش برسد. همین منطق است که در املاک، وام مسکن و معاملهٔ آنلاین استفاده میشود.
معنای اسکرو بسته به حوزه عوض میشود. نهاد حمایت مالی مصرفکنندهٔ آمریکا (CFPB) برای وام مسکن «حساب اسکرو» را حسابی میداند که وامدهنده برای پرداخت هزینههای مرتبط با ملک، مثل مالیات و بیمه، باز میکند و سرویسدهندهٔ وام آن را اداره میکند. این برداشت با اسکروی معاملهٔ دو نفره فرق دارد و در این مقاله فقط به معنای اول میپردازیم.
اسکرو در کریپتو چطور کار میکند؟
اسکرو در کریپتو سه شکل اصلی دارد: صرافی نگهدارنده در معاملهٔ P2P، قرارداد هوشمند که خودش نگهدارنده است، و «واسطهٔ شخصی» که معمولاً در تلگرام پیدا میشود. تفاوت واقعی این سه در یک پرسش خلاصه میشود: کلید دارایی دست چه کسی است و اگر او تقلب کند چه میشود؟
اسکروی صرافی در P2P چطور عمل میکند؟
در معاملهٔ P2P، پلتفرم دارایی فروشنده را تا پایان معامله نگه میدارد. بایننس در راهنمای رسمی خود میگوید برای بازار P2P اسکرو ارائه میکند و دارایی معادل فروشنده را پس از ثبت سفارش از او رزرو میکند. مقالهٔ وبلاگ بایننس (۹ نوامبر ۲۰۲۰) هم همین را توضیح میدهد: رمزارز موقتاً نزد پلتفرم میماند تا معامله با موفقیت تمام شود.
روند معمول چنین است. خریدار پول را مستقیم به حساب فروشنده میفرستد، سپس گزینهٔ «پرداخت شد، به فروشنده اطلاع بده» را میزند. فروشنده پس از دیدن پول در حساب خودش، رمزارز را آزاد میکند. اگر فروشنده آزاد نکرد، خریدار میتواند اعتراض (Appeal) ثبت کند و پشتیبانی پلتفرم با دیدن مدارکی مثل رسید و چت، تصمیم میگیرد. بایننس در همان راهنما صریحاً هشدار میدهد که نباید دکمهٔ تأیید پرداخت را بدون پرداخت واقعی بزنید و نباید سفارش را لغو کنید مگر پولتان برگشته باشد. بایننس میگوید فریز شدن دارایی تا حل اختلاف از چند ساعت تا چند روز طول میکشد.
یک محدودیت کلیدی هم دارد: همان مقاله میگوید معاملهای که بیرون از پلتفرم انجام شود زیر پوشش اسکرو نیست. یعنی اگر فروشنده شما را به تلگرام یا واتساپ ببرد و «بیرون از سایت» حساب کند، اسکروی پلتفرم دیگر وجود ندارد. توضیح بیشتر دربارهٔ سازوکار معاملات همتا به همتا را در آموزش معاملات P2P دادهایم و تفاوت این مدل با بازار OTC را در فرق صرافی OTC و P2P میبینید.
اسکروی قرارداد هوشمند چیست؟
اسکروی قرارداد هوشمند یعنی بهجای یک شرکت یا فرد، کدی روی بلاکچین دارایی را نگه میدارد و فقط با برآورده شدن شرط آزادش میکند. اگر با قرارداد هوشمند آشنا نیستید، اول آن مطلب را بخوانید. دو نمونهٔ مشخص این مدل را از منبع رسمی خواندهایم.

HTLC یا قرارداد قفلشده با هش و زمان: ویکی بیت کوین HTLC را دستهای از پرداختها معرفی میکند که از قفل هش (hashlock) و قفل زمانی (timelock) استفاده میکنند. گیرنده باید پیش از یک مهلت، با تولید اثبات رمزنگاریشده تأیید کند که پرداخت را دریافت کرده؛ وگرنه حق برداشت را از دست میدهد و پول به پرداختکننده برمیگردد. این مدل بهخصوص در مبادلهٔ مستقیم دو دارایی روی دو بلاکچین کاربرد دارد.
اسکروی مولتیسیگ در Bisq: Bisq یک بازار P2P غیرمتمرکز است و مستندات رسمیاش میگوید وجوه معامله (سپردهها، مبلغ معامله و کارمزد) در یک اسکروی مولتیسیگ ۲ از ۲ قفل میشود. میانجی در این مدل کلید اسکرو را ندارد و فقط پیشنهاد تقسیم میدهد؛ اگر یکی از طرفین قبول نکند، میتواند درخواست داوری بدهد.
نکتهٔ مهم برای تازهکارها این است که مستندات Bisq میگوید اگر اختلاف حل نشود، تراکنش زماندار پس از ۱۰ روز (برای آلتکوین) یا ۲۰ روز (برای معاملات فیات) قابل انتشار است و همهٔ وجوه را به آدرس کمکهای Bisq میفرستد. پس «غیرمتمرکز» به معنای بدون ریسک نیست. جزئیاتش را در قوانین معاملهٔ مستندات Bisq بخوانید.
برای شبکهٔ XRP هم اسکروی داخل خود دفتر کل وجود دارد: مستندات XRPL میگوید اسکرو، XRP یا توکن را قفل میکند تا شرطها برآورده شود، چه شرط زمانی باشد و چه شرط مشروط. ما این سازوکار را در بخش آخر، در مقایسه با معنای «اسکروی ریپل» توضیح میدهیم.
«واسطهٔ تلگرامی» اسکرو نیست
اگر در تلگرام کسی بگوید «من ضامن معامله هستم، پول را به من بده تا وقتی تتر رسید به او بدهم»، این اسکرو نیست؛ یک اعتماد کورکورانه به یک حساب ناشناس است. تعریف اسکرو دو شرط دارد: شخص ثالث باید بیطرف باشد و دارایی باید طبق توافق مکتوب آزاد شود. در معاملهٔ تلگرامی هیچکدام قابل راستیآزمایی نیست. حتی اگر واسطه صادق باشد، تو هیچ سازوکار قانونی یا فنی برای مطالبهٔ پولت نداری. این مدل بیشتر شبیه راهی است که کلاهبرداران برای دادن «اعتماد» به قربانی میسازند.
ایرانیان به اسکروی صرافیهای جهانی دسترسی دارند؟
برای ایرانیان، اسکروی P2P صرافیهای بزرگ جهانی عملاً در دسترس نیست، چون خود این پلتفرمها ایران را در فهرست کشورهای ممنوع یا محدود قرار دادهاند. این مهمترین نکتهٔ این مقاله است و باید صریح گفته شود.
- بایننس: در سند «List of Prohibited Countries» (بهروزرسانی ۵ ژانویهٔ ۲۰۲۶)، ایران در بند (iii) همراه با کوبا، کره شمالی، کریمه و دو منطقهٔ دونتسک و لوهانسک آمده است. معیار، «حضور یا اقامت» در آن کشورهاست و بایننس حق تغییر فهرست را بدون اطلاع قبلی برای خودش نگه داشته است.
- بایبیت: صفحهٔ «Service Restricted Countries» (بهروزرسانی ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶) ایران را در فهرست Excluded Jurisdictions نام میبرد.
پس هر کسی که به یک ایرانی میگوید «در بایننس P2P با اسکرو معامله کنیم»، یا اطلاعات نادرست دارد یا آگاهانه دارد حساب شخص دیگری را (مثلاً حساب اجارهای) وارد ماجرا میکند. ریسک جدی این ترفند را در حساب اجارهای چیست و چه مجازاتی دارد توضیح دادهایم. اگر کسی با هویت ساختگی یا حساب دیگران از این پلتفرمها استفاده کند، ممکن است حسابش بسته شود؛ بایبیت در همان صفحه از امکان «بستن فوری حساب و بستن موقعیتهای باز» در صورت اظهار نادرست اقامت صحبت میکند.
کلاهبرداریهای رایج اسکروی جعلی کداماند؟
کلاهبرداری اسکروی جعلی یعنی کسی نقش «شخص ثالث امن» را بازی میکند تا از هر دو طرف یا از یک طرف پول بگیرد. این کلاهبرداری در سه چهره دیده میشود: سایت یا شرکت اسکروی تقلبی، نمایندهٔ جعلی صرافی، و رسید پرداخت دروغین.
سایت و شرکت اسکروی تقلبی
سازمان ناظر مالی بریتانیا (FCA) فهرست بلندی از هشدار دربارهٔ «شرکتهای اسکروی کلون» دارد؛ یعنی شرکتهایی که نام یا شمارهٔ ثبت یک شرکت مجاز را کپی میکنند تا واقعی به نظر برسند. برای نمونه، FCA دربارهٔ Escrow Global (Clone) هشدار داده که این شرکت مجاز نیست و جزئیات شرکت مجاز Escrow Global Ltd را جعل کرده است. توصیهٔ رسمی FCA این است که فقط با شرکتهای دارای مجوز کار کنید، در ثبت رسمی مجوزها (FS Register) بررسی کنید و اگر کسی ناخواسته با شما تماس گرفت، فقط با مشخصات ثبتشده در همان ثبت رسمی پاسخ دهید. متن هشدار در صفحهٔ هشدار FCA آمده است. این هشدار دربارهٔ اسکرو به معنای کلی است، نه فقط کریپتو، ولی الگو یکی است: نام معتبر، تماس ناخواسته، پول به حساب واسطه.
نمایندهٔ جعلی صرافی
افبیآی در هشداری با شناسهٔ PSA240801 توضیح میدهد که کلاهبرداران خودشان را کارمند صرافی رمزارز معرفی میکنند، بهصورت ناخواسته تماس میگیرند، با فوریت و ادعای «مشکل در حساب» فشار میآورند و اطلاعات ورود یا لینک میخواهند. توصیهٔ رسمی: قطع کنید، فقط با شمارهٔ رسمی صرافی تماس بگیرید و هیچوقت اطلاعات ورود ندهید. نمونهٔ ایرانی این الگو را در پشتیبانی جعلی صرافی در تلگرام بررسی کردهایم.
رسید جعلی و فشار برای آزادسازی
در معاملهٔ P2P، فروشنده باید پول را در حساب بانکی خودش ببیند، نه در اسکرینشات خریدار. راهنمای بایننس دقیقاً به همین دلیل میگوید فروشنده باید منتظر تأیید بماند و فقط بعد از اطمینان از دریافت وجه رمزارز را آزاد کند. هر کسی که برای آزاد کردن تتر عجله دارد و فقط «رسید» نشان میدهد، همین نقطهٔ ضعف را هدف گرفته است.

یک نکتهٔ صادقانه: دربارهٔ «برگشت پرداخت بانکی» (chargeback) در منابع رسمی که خواندیم عدد یا قاعدهٔ مشخصی پیدا نکردیم. بنابراین فقط بهعنوان یک احتمال عمومی به آن اشاره میکنیم و دربارهٔ شیوع یا قوانین آن در ایران ادعایی نداریم؛ اعلام نشده است.
۶ نشانهٔ اسکروی جعلی
این فهرست برداشت ما از هشدارهای رسمی بالا و منطق تعریف اسکرو است، نه فهرست رسمی یک نهاد. اگر چند مورد را همزمان دیدید، معامله را متوقف کنید:
- واسطه ناشناس است و مجوز یا مرجع قابلبررسی ندارد. توصیهٔ FCA این است که مجوز هر شرکت را در ثبت رسمی چک کنید و فقط با مشخصات همان ثبت تماس بگیرید.
- معامله بیرون از پلتفرم میرود. بایننس میگوید خارج از پلتفرم پوشش اسکرو وجود ندارد.
- پول را به حساب شخصی میخواهند، نه به حسابی که پلتفرم نگه میدارد.
- فشار فوری و ترس از دست دادن فرصت. همان الگوی تماس جعلی که IC3 توصیف میکند.
- لینک یا برنامهای میفرستند که باید بهجای سایت رسمی باز شود. IC3 میگوید فقط از سایت رسمی و بهصورت مستقل وارد شوید.
- اطلاعات ورود، کد دو مرحلهای یا عبارت بازیابی میخواهند. هیچ اسکروی واقعی به این اطلاعات نیاز ندارد. دربارهٔ نمونههای مشابه، چکلیست جلوگیری از کلاهبرداری ارز دیجیتال را ببینید.
مسیر امنتر برای خرید و فروش تتر چیست؟
امنترین مسیر برای معامله تتر، بهجای پیدا کردن واسطه برای یک فرد ناشناس، حذف خود فرد ناشناس است. وقتی مستقیم با یک پلتفرم معامله میکنید، پولتان به حساب فردی ناشناس نمیرود و لازم نیست به «ضامن» اعتماد کنید.
صفحهٔ تتر در ارزینجا که امروز (۲۶ آبان ۱۴۰۵) خواندیم، دو مسیر را توضیح میدهد: خرید و فروش آنی، و سفارش در بازار پیشرفته که در آن قیمت را خودتان تعیین میکنید. واریز ریالی از درگاه پرداخت بانکی انجام میشود، برداشت ریالی به حساب بانکی خودتان است و برداشت رمزارز به کیف پول خارجی با انتخاب شبکه صورت میگیرد. شبکهٔ برداشت باید با شبکهٔ کیف پول مقصد یکی باشد. نکته: خود صفحه برای پشتیبانی یک جا «۲۴/۷» و جای دیگر «ساعات کاری مشخص» نوشته؛ پس ساعت دقیق را از صفحهٔ تماس بخوانید. دربارهٔ مجوز یا نهاد ناظر، در آن صفحه ادعایی نبود و ما هم چیزی ادعا نمیکنیم.
در ارزینجا میتوانید تتر را در ارزینجا مستقیم بخرید و بفروشید، بدون اینکه طرف مقابلتان یک فرد ناشناس باشد. مراحل گامبهگام را هم در آموزش خرید تتر در ارزینجا نوشتهایم. اگر میخواهید دربارهٔ معماری مبادلهٔ غیرمتمرکز هم بدانید، آموزش صرافیهای غیرمتمرکز نقطهٔ شروع خوبی است.
اگر باز هم تصمیم دارید با ناشناس معامله کنید
ما این کار را توصیه نمیکنیم، ولی اگر اجتنابناپذیر است، چند قاعدهٔ حداقلی وجود دارد: مبلغ اول را کوچک بگیرید، همهچیز را فقط روی ابزار رسمی و ثبتشده انجام دهید، هرگز پیش از دیدن پول در حساب خودتان تتر آزاد نکنید و از هیچکس رمز، کد دو مرحلهای یا عبارت بازیابی نپذیرید و ندهید. دربارهٔ اینکه چرا حساب بانکی شخص دیگر ریسک حقوقی دارد، حتماً مطلب حساب اجارهای را بخوانید.
اسکروی ریپل چه ربطی به اسکروی معامله دارد؟
اسکروی ریپل با اسکروی معامله فرق دارد: در ریپل، اسکرو ابزاری برای قفل کردن و آزادسازی زماندار XRP است، نه برای حفاظت از یک معاملهٔ دو نفره. خبر ما دربارهٔ آزادسازی اسکروی ریپل به همین معنا برمیگردد: ریپل بخشی از XRP را در اسکرو نگه میدارد و طبق برنامه آزاد میکند. مستندات XRPL این مفهوم را چنین میگوید: قفل کردن XRP یا توکن تا زمانی که شرطها برآورده شود. پس «اسکرو» در ریپل هم از همان ریشهٔ «نگهداری تا برآورده شدن شرط» میآید، ولی هدفش مدیریت عرضه است، نه جلوگیری از کلاهبرداری در یک معاملهٔ رودررو.
جمعبندی: اسکرو چیست و چه زمانی به آن اعتماد کنیم؟
اسکرو چیست؟ نگهداشتن دارایی نزد یک شخص ثالث بیطرف تا برآورده شدن شرط توافق. اسکروی واقعی سه ویژگی دارد: نگهدارنده بیطرف و قابلشناسایی است، شرط آزادسازی مکتوب یا کدنویسیشده است و سازوکار روشنی برای حل اختلاف وجود دارد. اسکروی تلگرامی هیچکدام را ندارد. اسکروی صرافیهای جهانی هم برای ایرانیان در دسترس نیست، چون ایران در فهرست کشورهای ممنوع یا محدود آنهاست.
راه سادهتر و امنتر این است که بیواسطه با خود پلتفرم معامله کنید و وارد بازی اعتماد به غریبه نشوید. اگر به خرید و فروش تتر فکر میکنید، از مطلبهای مرتبط شروع کنید و پیش از هر انتقال، شبکهٔ برداشت و آدرس را دوباره چک کنید.
سلب مسئولیت: این مطلب آموزشی است و مشاورهٔ حقوقی، مالی یا توصیهٔ خرید و فروش نیست. اسکرو چیست و چگونه کار میکند، بسته به پلتفرم و قانون هر کشور متفاوت است. فهرست کشورهای ممنوع پلتفرمهای خارجی ممکن است تغییر کند. معاملهٔ رمزارز پرریسک است، هیچ سودی تضمین نمیشود و تصمیم نهایی با خود شماست.
سوالات متداول
اسکرو چیست و به چه دردی میخورد؟
اسکرو یعنی نگهداشتن پول یا دارایی نزد یک شخص ثالث بیطرف تا وقتی شرطهای توافق برآورده شود. هدفش این است که هیچکدام از دو طرف معامله مجبور نباشد اول پول یا کالایش را به طرف ناشناس بدهد. تعریف حقوقی را فرهنگ Cornell LII با همین مضمون آورده است.
آیا ایرانیان میتوانند از اسکروی P2P بایننس یا بایبیت استفاده کنند؟
طبق سند «List of Prohibited Countries» بایننس (بهروزرسانی ۵ ژانویهٔ ۲۰۲۶) و صفحهٔ Service Restricted Countries بایبیت (۱۶ اکتبر ۲۰۲۶)، ایران در فهرست کشورهای ممنوع یا محدود است. این فهرستها بدون اطلاع قبلی تغییر میکنند، پس وضعیت را از منبع رسمی هر پلتفرم بخوانید.
آیا «واسطهٔ تلگرامی» همان اسکرو است؟
نه. اسکروی واقعی نگهدارندهٔ بیطرف و قابلشناسایی و شرط آزادسازی مشخص دارد. در واسطهٔ تلگرامی، پول به حساب یک فرد ناشناس میرود و هیچ ناظر یا سازوکار رسمی حل اختلاف وجود ندارد. بایننس هم میگوید معامله بیرون از پلتفرم زیر پوشش اسکرو نیست.
اسکروی قرارداد هوشمند امنتر از صرافی است؟
لزوماً نه. قرارداد هوشمند به پشتیبان انسانی تکیه ندارد و باگ یا اشتباه کاربر قابلجبران نیست. مثلاً در Bisq اگر اختلاف حل نشود، تراکنش زماندار پس از ۱۰ روز (آلتکوین) یا ۲۰ روز (فیات) وجوه را به آدرس کمکهای Bisq میفرستد. هر مدل ریسک خودش را دارد.
مسیر امنتر برای خرید و فروش تتر چیست؟
معامله مستقیم با یک پلتفرم، بهجای معامله با فرد ناشناس و واسطه. در این حالت پول به حساب شخص ناشناس نمیرود. صفحهٔ تتر در ارزینجا خرید و فروش آنی و بازار پیشرفته را توضیح میدهد؛ شبکهٔ برداشت را همیشه با کیف پول مقصد یکی بگیرید.
