
FDV چیست؟ FDV یا «ارزش کامل رقیقشده» همان ارزش بازار یک رمزارز است، به شرط اینکه فرض کنیم همهٔ توکنهایی که قرار است وجود داشته باشند همین امروز در گردشاند. فرمول ساده است: قیمت × عرضهٔ کامل. اگر FDV از ارزش بازار خیلی بزرگتر باشد، یعنی بخش زیادی از توکنها هنوز آزاد نشدهاند.
همهٔ اعداد این مطلب را در ۲۵ آبان ۱۴۰۵ (۱۶ نوامبر ۲۰۲۶، حدود ساعت ۰۷:۲۱ به وقت تهران) از API عمومی CoinGecko و صفحهٔ آنلاک DefiLlama خواندهایم. جایی که عددی را خودمان محاسبه کردهایم، صریحاً نوشتهایم.
FDV چیست و فرمول آن چطور است؟
FDV ارزشی فرضی است که از ضرب قیمت فعلی توکن در عرضهٔ کامل آن به دست میآید، نه در عرضهای که امروز واقعاً در بازار دستبهدست میشود. آموزش رسمی CoinGecko فرمول را اینطور مینویسد: Fully Diluted Valuation = Token Price × Total Supply. یعنی همهٔ توکنها حساب میشوند، حتی آنهایی که هنوز در قرارداد قفلاند یا قرار است سالها بعد به تیم و سرمایهگذاران برسند.
مقایسهاش با ارزش بازار ساده است. ارزش بازار = قیمت × عرضهٔ در گردش. نسبت این دو را «ارزش بازار به FDV» مینامند و هرچه به ۱ نزدیکتر باشد، یعنی توکنهای کمتری در راه آزاد شدناند. CoinGecko هم همین را میگوید: هرچه این نسبت به ۱ نزدیکتر باشد، ارزش بازار فعلی به FDV نزدیکتر است.
اگر هنوز تفاوت عرضهٔ در گردش، عرضهٔ کل و حداکثر عرضه برایتان روشن نیست، قبل از ادامه راهنمای عرضه در گردش و حداکثر عرضه را بخوانید؛ ادامهٔ این متن روی همان سه مفهوم بنا شده است.
تفاوت total supply و max supply در CoinGecko و CoinMarketCap چیست؟
دو مرجع اصلی داده، FDV را یکسان تعریف نمیکنند: CoinGecko قیمت را در عرضهٔ کل (total supply) ضرب میکند و CoinMarketCap در حداکثر عرضه (max supply). آموزش CoinGecko نوشته فرمول «قیمت × Total Supply» است. صفحهٔ پشتیبانی CoinMarketCap میگوید: Fully Diluted Valuation = Max Supply × Price، و مقالهٔ آکادمی CoinMarketCap هم همین فرمول را تکرار میکند.
تفاوت از تعریف عرضهها میآید. CoinMarketCap عرضهٔ کل را «کل سکههای موجود در همین لحظه» میداند و حداکثر عرضه را «بهترین تخمین بیشینهٔ سکههایی که در عمر ارز وجود خواهد داشت»؛ در هر دو، سکههای قابلتأییدِ سوختهشده کم میشود. پس «کل» یعنی آنچه تا امروز ساخته شده و «حداکثر» یعنی سقفی که قرار است روزی برسد.
این تفاوت در عمل چقدر میتواند باشد؟ در دادههای امروز CoinGecko، توکن Aptos (APT) قیمتی حدود ۰٫۴۵۶ دلار، عرضهٔ در گردش حدود ۸۸۹ میلیون، عرضهٔ کل حدود ۱٫۲۱۲ میلیارد و حداکثر عرضهٔ ۲٫۱ میلیارد داشت. FDV ثبتشده در CoinGecko حدود ۵۵۲ میلیون دلار بود، یعنی دقیقاً قیمت × عرضهٔ کل. اگر همین قیمت را در حداکثر عرضه ضرب کنیم (محاسبهٔ خودمان، نه عدد منتشرشدهٔ CoinMarketCap) به حدود ۹۵۷ میلیون دلار میرسیم. یک توکن، یک قیمت، دو FDV.
مثالهای واقعی FDV: بیت کوین، اتریوم و SUI چه نشان میدهند؟
سه مثال امروز سه حالت مختلف را نشان میدهند: ارزی که تقریباً همهٔ عرضهاش آزاد شده، ارزی بدون سقف عرضه و ارزی که هنوز بیش از نیمی از عرضهاش در راه است. ارقام زیر از API عمومی CoinGecko (بخش coins/markets) خوانده شده و آخرین بهروزرسانی داده ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۵۱ UTC بود.
بیت کوین؛ نسبت نزدیک به ۱
قیمت بیت کوین حدود ۶۴٬۹۰۰ دلار و ارزش بازارش حدود ۱٫۳۰۵ تریلیون دلار بود. عرضهٔ در گردش و کل هر دو حدود ۲۰٫۱۱ میلیون و حداکثر عرضه ۲۱ میلیون بود. FDV ثبتشده در CoinGecko با ارزش بازار برابر بود. اگر مثل CoinMarketCap قیمت را در ۲۱ میلیون ضرب کنیم (محاسبهٔ خودمان)، به حدود ۱٫۳۶۳ تریلیون دلار میرسیم و نسبت ارزش بازار به FDV حدود ۰٫۹۶ میشود. فاصلهٔ حدود ۵۷٫۶ میلیارد دلاری این دو عدد در بیت کوین کوچک است و فقط به سکههایی برمیگردد که هنوز استخراج نشدهاند. بیت کوین را در ارزینجا هم میتوانید ببینید.
اتریوم؛ بدون سقف عرضه

اتریوم حدود ۱٬۸۱۹٫۸۵ دلار قیمت داشت و ارزش بازارش حدود ۲۲۲٫۴ میلیارد دلار بود. حداکثر عرضه در داده خالی (null) بود و FDV ثبتشده عملاً با ارزش بازار برابر بود. نتیجه: برای ارزی که سقف عرضهٔ مشخصی ندارد، FDV اطلاعات تازهای نمیدهد. اینجا باید از نرخ انتشار و سوزاندن توکن سراغ پاسخ رفت، نه از FDV.
SUI؛ نسبتی حدود ۴۱ درصد
قیمت SUI حدود ۰٫۷۲۷ دلار، ارزش بازارش حدود ۳٫۰۱ میلیارد دلار و FDV آن حدود ۷٫۲۷ میلیارد دلار بود. عرضهٔ در گردش حدود ۴٫۱۴ میلیارد از ۱۰ میلیارد توکن بود؛ یعنی نسبت ارزش بازار به FDV حدود ۰٫۴۱. هر دو مرجع اینجا عدد یکسانی میدهند، چون عرضهٔ کل و حداکثر عرضه هر دو ۱۰ میلیارد است. حدود ۴٫۲۶ میلیارد دلار از ارزش فرضی این پروژه هنوز به توکنهایی بستگی دارد که در گردش نیستند.
تلهٔ low float و high FDV دقیقاً چیست؟
«low float, high FDV» یعنی توکنی که بخش کوچکی از عرضهاش در گردش است ولی ارزشگذاری کاملش بالا است؛ بازاری که از بیرون کوچک دیده میشود اما پشت پرده بار سنگینی از توکنهای آزادنشده دارد. CoinGecko هم هشدار میدهد که پروژههای با ارزش بازار کوچک ممکن است بیشتر توکنهایشان وستینگ شده باشد و بهزودی آزاد شود.
این موضوع فقط نظر نیست و صنعت هم آن را جدی گرفته است. صفحهٔ Binance Research (۳ اکتبر ۲۰۲۴) مینویسد روند عرضهٔ توکن با ارزشگذاری بالا و عرضهٔ در گردش محدود دیده میشود. همانجا آمده اگر بیشتر توکنها با کمتر از ۱۰٪ عرضهٔ اولیه در گردش لانچ شوند، صنعت در یک تا دو سال آینده با آنلاک قابلتوجهی روبهرو میشود و بدون سرمایهٔ تازه برای جذب این عرضه، بسیاری از توکنها عملکرد ضعیف خواهند داشت.
پوشش خبری گزارش می ۲۰۲۴ همین نهاد، که آن را خودمان در متن اصلی نخواندهایم، از برآورد حدود ۱۵۵ میلیارد دلار آنلاک از ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰ حرف میزد؛ این عدد را فقط بهعنوان گزارش دستدوم بخوانید.
برای حس عددی، یک مثال فرضی میزنیم؛ هیچ پروژهٔ واقعی نیست. توکنی را تصور کنید با قیمت ۲ دلار، ۱۰۰ میلیون توکن در گردش و یک میلیارد توکن عرضهٔ کل. ارزش بازارش ۲۰۰ میلیون دلار و FDV آن ۲ میلیارد دلار است؛ نسبت فقط ۰٫۱۰.
حالا فرض کنید ۹۰۰ میلیون توکن باقیمانده طی چند سال آزاد شود، اما پول تازهای وارد پروژه نشود و ارزش بازار روی ۲۰۰ میلیون دلار بماند. قیمت هر توکن باید از ۲ دلار به ۰٫۲ دلار برسد، یعنی ۹۰٪ افت. در بازار واقعی ماجرا پیچیدهتر است و تقاضا هم تغییر میکند، اما منطق حسابش همین است: عرضهٔ تازه یا باید جذب شود یا قیمت را پایین میآورد.
FDV چه ربطی به آنلاک توکن دارد؟
فاصلهٔ ارزش بازار و FDV در عمل با «آنلاک» پر میشود: هر بار که بخشی از توکنهای قفلشده آزاد میشود، عرضهٔ در گردش بالا میرود و ارزش بازار به FDV نزدیکتر میشود. FDV میگوید چقدر توکن در راه است، ولی نمیگوید کی میرسد؛ زمانبندی را باید از تقویم آنلاک خواند.
برای SUI، صفحهٔ آنلاک DefiLlama در همین روز خواندن، آنلاک بعدی را ۱ دسامبر ۲۰۲۶ و به مقدار ۷٫۲۲ میلیون SUI (حدود ۵٫۲۹ میلیون دلار با قیمت ۱۶ نوامبر) برای گروه Early Contributors نشان میداد؛ این مقدار حدود ۰٫۱۷٪ عرضهٔ در گردش است. همان صفحه ۴۱٫۵۵٪ از عرضه را آزادشده نوشته بود که با نسبت ۰٫۴۱ ما همخوان است. پس آنلاک بعدی کوچک است، ولی بخش بزرگ عرضه (بیش از ۵۸٪) هنوز باقی است و تقویم بلندمدت را باید دنبال کرد.

اینکه آنلاک چگونه روی قیمت اثر میگذارد، به گیرندهٔ توکن و رفتار آنها بستگی دارد. این موضوع را در آنلاک توکن چیست و تحلیل وستینگ و اثر آن بر قیمت جدا باز کردهایم؛ اینجا کافی است بدانیم FDV بالا بدون تقویم آنلاک، فقط نیمی از تصویر است.
چه زمانی FDV گمراهکننده میشود؟
FDV یک عدد فرضی است و در چند حالت میتواند ما را به اشتباه بیندازد. اولین حالت، ارزی است که سقف عرضه ندارد؛ در مثال اتریوم دیدیم FDV تقریباً با ارزش بازار برابر میشود و چیزی اضافه نمیگوید. حالت دوم، تفاوت مرجعهاست: همانطور که با Aptos دیدیم، دو سایت ممکن است از یک توکن دو FDV بدهند.
حالت سوم، عرضهٔ ثابتنشده است. اگر پروتکل بتواند حداکثر عرضه را با رأیگیری تغییر دهد یا توکن تورمی باشد، FDV امروز سقف واقعی را نشان نمیدهد. مقولهٔ تورم و نحوهٔ تقسیم توکن را در راهنمای توکنومیکس دیدهایم. حالت چهارم هم این است که FDV فقط مقدار را میبیند، نه کیفیت: درآمد پروتکل، کاربر فعال و رقبا در آن نیست.
از طرف دیگر، FDV بالا بهتنهایی نشانهٔ بد بودن پروژه نیست. بعضی پروژهها عمداً توکنهایشان را سالها قفل میکنند تا تیم در مسیر بماند؛ این حتی میتواند نشانهٔ خوبی باشد. معیار واقعی این است که FDV در کنار نسبت، تقویم آنلاک و کاربرد توکن خوانده شود. ارزش بازار کل بازار را هم از ارزش کل بازار کریپتو میتوانید با این عددها مقایسه کنید.
۵ قدم چک کردن FDV پیش از خرید چیست؟
این پنج قدم چند دقیقه بیشتر وقت نمیگیرد و بیشترِ دامهای توکنهای کمگردش را قبل از خرید نشان میدهد:
- ارزش بازار و FDV را کنار هم بخوانید. نسبت را خودتان حساب کنید؛ هرچه از ۱ دورتر باشد، توکنهای بیشتری در راه است.
- مرجع و فرمول را بدانید. ببینید سایت FDV را با عرضهٔ کل میسازد یا حداکثر عرضه، و عدد را همراه تاریخ و منبع یادداشت کنید.
- تقویم آنلاک را باز کنید. تاریخ و اندازهٔ آزادسازیهای ۱ تا ۱۲ ماه آینده و گیرندگان آن (تیم، سرمایهگذار، جامعه) را ببینید.
- ببینید آزادسازی در برابر چه تقاضایی قرار میگیرد. حجم معاملات، کاربرد توکن و درآمد پروژه باید بتواند عرضهٔ تازه را جذب کند.
- سهم آن را در سبد محدود کنید. حتی بعد از همهٔ بررسیها، پروژهای با نسبت پایین ریسک بیشتری دارد؛ مبلغی را که تحمل از دست دادنش را دارید تعیین کنید.
این بررسی را در ارزینجا چطور انجام دهیم؟
بررسی FDV از بیرون ارزینجا شروع میشود، چون عددها را مرجعهای داده میدهند، اما تصمیم و خرید در پنل شما انجام میشود. ما پیشنهاد میکنیم اول در بازار ارزینجا ارزی را که میخواهید بررسی کنید پیدا کنید، بعد در CoinGecko نسبت ارزش بازار به FDV را بخوانید و در DefiLlama تقویم آنلاک را ببینید.
اگر مثال این مقاله، یعنی SUI، را دنبال میکنید، طبق صفحهٔ سویی در ارزینجا خرید آنی، واریز و برداشت آن در آبان ۱۴۰۵ فعال بود؛ وضعیت را همیشه روی همان صفحه دوباره ببینید. مفهوم عرضههای اولیه و نحوهٔ ورود توکنها به بازار را هم در راهنمای ICO و IDO توضیح دادهایم؛ تازهواردها بهتر است آن را قبل از توکنهای تازهلانچشده بخوانند.
جمعبندی: FDV چیست و چطور از آن استفاده کنیم؟
FDV چیست؟ ارزشی فرضی که میگوید اگر همهٔ توکنها در گردش بودند پروژه چقدر میارزید؛ برای همین باید همیشه کنار ارزش بازار، نسبت آنها و تقویم آنلاک خوانده شود. دیدیم که CoinGecko و CoinMarketCap تعریف یکسانی ندارند، بیت کوین و اتریوم نسبتی نزدیک ۱ دارند و SUI در ۲۵ آبان ۱۴۰۵ حدود ۰٫۴۱ بود. FDV تنها یک چراغ هشدار است، نه حکم خرید یا فروش. اگر میخواهید بررسی را عملی کنید، بازار ارزینجا را باز کنید، ارز موردنظر را پیدا کنید و با همین پنج قدم جلو بروید.
سلب مسئولیت: این مطلب آموزشی دربارهٔ FDV چیست و کاربرد آن است و توصیهٔ خرید، فروش یا سرمایهگذاری نیست. قیمت و ارزش رمزارزها دائماً تغییر میکند، اعداد بالا برای زمان خواندنشان معتبرند و هر تصمیم مالی بر عهدهٔ خودتان است.
سوالات متداول
FDV بالا همیشه بد است؟
نه. FDV بالا فقط میگوید اگر همهٔ توکنها امروز در گردش بودند، ارزش پروژه چقدر میشد. مشکل وقتی است که نسبت ارزش بازار به FDV خیلی پایین باشد و آزادسازی توکنها در تقویم نزدیک باشد. پروژهای با FDV بالا ولی درآمد، کاربر و برنامهٔ آنلاک شفاف ممکن است قابلدفاع باشد؛ همین FDV برای پروژهای بیمصرف هشدار جدی است.
FDV در CoinGecko و CoinMarketCap چرا فرق میکند؟
چون تعریفشان یکی نیست. آموزش CoinGecko فرمول را قیمت ضرب در عرضهٔ کل (total supply) مینویسد، اما CoinMarketCap قیمت را در حداکثر عرضه (max supply) ضرب میکند. برای ارزی که هنوز بخشی از عرضهٔ نهاییاش ساخته نشده، مثل Aptos، این دو عدد بسیار متفاوت میشود. هنگام مقایسه، همیشه مرجع و تاریخ را کنار عدد بنویسید.
نسبت ارزش بازار به FDV چند باشد مناسب است؟
عدد جادویی اعلام نشده است. هرچه نسبت به ۱ نزدیکتر باشد، توکنهای کمتری در راه آزاد شدن است. در مثالهای ما بیت کوین نزدیک ۱ و SUI حدود ۰٫۴۱ بود. معیار را با تقویم آنلاک و کاربرد توکن بسنجید، نه فقط با یک آستانهٔ ثابت.
FDV برای ارزی که حداکثر عرضه ندارد، مثل اتریوم، چه معنایی دارد؟
برای ارزی که سقف عرضهٔ ثابت ندارد، FDV معمولاً با عرضهٔ فعلی حساب میشود و تقریباً با ارزش بازار برابر درمیآید؛ در API امروز CoinGecko این دو برای اتریوم عملاً یکی بودند. پس در چنین ارزهایی FDV اطلاعات تازهای نمیدهد و باید به نرخ انتشار و سوزاندن نگاه کنیم.
آیا FDV کافی است تا بدانیم توکنی گران است یا ارزان؟
خیر. FDV یک عدد فرضی است و درآمد، تعداد کاربران، قفلشدن توکنها و رقبا را نمیبیند. فقط یکی از چند چراغ هشدار است. تصمیم خرید نباید فقط به آن تکیه کند و این مطلب پیشنهاد خرید یا فروش نیست.
