حقوق یا بیت کوین؟ حداقل دستمزد رسمی کارگر از فروردین ۱۴۰۲ تا آبان ۱۴۰۵ حدود ۳٫۱ برابر شد و از ۵٫۳ به ۱۶٫۶ میلیون تومان رسید. در همین مدت ارزش تومانی یک بیت کوین حدود ۱۴٫۷ برابر شد. اما یک ماه حقوق در آبان ۱۴۰۵ فقط حدود ۶۱ دلار می‌ارزد و خرید یک بیت کوین به حقوق بیش از ۱۰۰ سال نیاز دارد.
هر حقوق‌بگیری دیر یا زود این سؤال را از خودش می‌پرسد: پولی که آخر ماه می‌ماند را تومانی نگه دارم یا به دارایی دیگری تبدیلش کنم؟ ما در ارزینجا برای جواب دادن به این سؤال سراغ شعار نرفتیم و عددها را کنار هم گذاشتیم. مزد پایهٔ رسمی هر سال را از گزارش خبرگزاری‌ها دربارهٔ مصوبهٔ شورای عالی کار برداشتیم. نرخ دلار آزاد را از آرشیو تاریخ‌دار tgju گرفتیم و قیمت بیت کوین و اتریوم را از بستهٔ روزانهٔ بایننس. همه را هم در یک روز ثابت از هر سال (۱۵ فروردین) و در آخرین روز موجود (۱۲ آبان ۱۴۰۵) محاسبه کردیم.
این مقاله ادامهٔ سری «پول ایرانی» ماست. پیش از این همین روش را برای قیمت یک متر آپارتمان در تهران به بیت کوین و برای مقایسهٔ طلا و بیت کوین در حفظ ارزش پول هم به کار برده‌ایم. این بار سراغ رایج‌ترین درآمد ایرانی رفته‌ایم: حقوق ماهانه.
حقوق یا بیت کوین در ۴ سال اخیر؛ عددها چه می‌گویند؟
طبق مصوبه‌های شورای عالی کار، حداقل مزد ماهانهٔ کارگر (۳۰ روزه، بدون مزایا) در ۱۴۰۲ برابر ۵٬۳۰۸٬۲۸۴ تومان، در ۱۴۰۳ برابر ۷٬۱۶۶٬۱۸۴ تومان، در ۱۴۰۴ برابر ۱۰٬۳۹۰٬۹۶۸ تومان و در ۱۴۰۵ حدود ۱۶٫۶۲۵ میلیون تومان بود. جدول زیر این عدد را در کنار دلار آزاد و قیمت بیت کوین در همان روزها نشان می‌دهد:
منابع جدول: حداقل مزد ۱۴۰۲ از خبرگزاری مهر (۲۹ اسفند ۱۴۰۱)، ۱۴۰۳ از اقتصادنیوز (۲۹ اسفند ۱۴۰۲؛ مزد روزانهٔ ۲٬۳۸۸٬۷۲۸ ریال × ۳۰)، ۱۴۰۴ از فرارو (۲۹ اسفند ۱۴۰۳؛ مزد روزانهٔ ۳٬۴۶۳٬۶۵۶ ریال × ۳۰) و ۱۴۰۵ از دیدبان ایران (۲۴ اسفند ۱۴۰۴) و قدس آنلاین (۲۶ فروردین ۱۴۰۵). دلار = نرخ پایانی دلار آزاد در آرشیو tgju. بیت کوین = بستهٔ روزانهٔ BTCUSDT در API بایننس به وقت UTC (۱۲ آبان ۱۴۰۵ = ۳ نوامبر ۲۰۲۶). ستون‌های «حقوق به دلار»، «تومانی بیت کوین» و «چند ماه حقوق» محاسبهٔ خود ماست.
ستون آخر تکان‌دهنده‌ترین ستون است. در فروردین ۱۴۰۲ یک کارگر با حداقل مزد باید ۲۷۱ ماه، یعنی حدود ۲۲ سال و نیم، کل حقوقش را کنار می‌گذاشت تا یک بیت کوین بخرد. این عدد در فروردین ۱۴۰۴ به ۸۲۸ ماه رسید و در آبان ۱۴۰۵ از ۱٬۲۷۰ ماه گذشت؛ بیش از یک قرن.
ستون «حقوق به دلار» هم داستان خودش را دارد. در فروردین هر چهار سال، حداقل مزد تازه‌تصویب‌شده بین ۱۰۱ تا ۱۱۲ دلار می‌ارزید. یعنی افزایش سالانهٔ مزد تقریباً همان جهش دلار سال قبل را جبران می‌کرد. اما چون مزد فقط یک بار در سال بالا می‌رود و دلار هر روز حرکت میکند، ارزش دلاری همان حقوق در طول سال آب می‌رود. از فروردین تا آبان ۱۴۰۵، دلار آزاد حدود ۷۲ درصد بالا رفت و حقوق دلاری کارگر از حدود ۱۰۵ به حدود ۶۱ دلار رسید؛ افتی نزدیک به ۴۲ درصد در هفت ماه.
یک ماه حداقل حقوق چند بیت کوین و چند اتریوم میخرید؟
با محاسبهٔ ما، یک ماه حداقل حقوق در فروردین ۱۴۰۲ حدود ۰٫۰۰۳۶۹ بیت کوین (حدود ۳۶۹ هزار ساتوشی) یا ۰٫۰۵۶ اتریوم میخرید؛ همین حقوق در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ فقط حدود ۰٫۰۰۰۷۹ بیت کوین (حدود ۷۹ هزار ساتوشی) یا ۰٫۰۲۷ اتریوم می‌خرد. هر ساتوشی یک صدمیلیونیم بیت کوین است. سهم هر سال این بود:
- ۱۵ فروردین ۱۴۰۲: حدود ۳۶۹ هزار ساتوشی یا ۰٫۰۵۶ اتریوم (اتریوم آن روز ۱٬۸۷۰ دلار).
- ۱۵ فروردین ۱۴۰۳: حدود ۱۶۹ هزار ساتوشی یا ۰٫۰۳۴ اتریوم (اتریوم ۳٬۳۱۱ دلار).
- ۱۵ فروردین ۱۴۰۴: حدود ۱۲۱ هزار ساتوشی یا ۰٫۰۵۶ اتریوم (اتریوم ۱٬۸۱۷ دلار).
- ۱۵ فروردین ۱۴۰۵: حدود ۱۵۶ هزار ساتوشی یا ۰٫۰۵۱ اتریوم (اتریوم ۲٬۰۶۶ دلار).
- ۱۲ آبان ۱۴۰۵: حدود ۷۹ هزار ساتوشی یا ۰٫۰۲۷ اتریوم (اتریوم ۲٬۲۷۵ دلار).
به یک نکته دقت کنید: مسیر بیت کوین و اتریوم یکی نبود. حقوق یک ماه در فروردین ۱۴۰۴ تقریباً همان مقدار اتریومی را میخرید که در فروردین ۱۴۰۲، چون اتریوم در این دو سال به دلار تقریباً درجا زد. اما همان حقوق در همین مدت یک‌سوم بیت کوینِ سال ۱۴۰۲ را میخرید. اگر دوست دارید فرق این دو دارایی را عمیق‌تر بشناسید، مقالهٔ بیت کوین بخریم یا اتریوم را بخوانید.
نکتهٔ مثبت هم این است که برای خرید بیت کوین لازم نیست یک واحد کامل بخرید. طبق صفحهٔ بیت کوین ارزینجا، می‌توانید کسری از آن را بخرید. پس عدد «۱٬۲۷۰ ماه» یعنی بیت کوین برای حقوق‌بگیر ایرانی دارایی گرانی شده است، نه اینکه دسترسی به آن بسته باشد.
رشد حقوق در برابر دلار، تورم و بیت کوین چقدر بود؟
از فروردین ۱۴۰۲ تا آبان ۱۴۰۵، حداقل مزد حدود ۲۱۳ درصد رشد کرد، دلار آزاد حدود ۴۳۳ درصد، ارزش تومانی اتریوم حدود ۵۴۸ درصد و ارزش تومانی بیت کوین حدود ۱٬۳۶۶ درصد. شاخص قیمت مصرف‌کنندهٔ مرکز آمار ایران هم از مهر ۱۴۰۲ (۲۰۶٫۵) تا مهر ۱۴۰۵ (۷۶۱٫۸) حدود ۲۶۹ درصد بالا رفت. تغییر هر سال را در جدول زیر ببینید:
سه نتیجه از این جدول بیرون می‌آید. اول، حقوق از تورم عقب ماند. شاخص قیمت در سه سال حدود ۳٫۷ برابر شد و حداقل مزد حدود ۳٫۱ برابر. یعنی قدرت خرید حداقل مزد با همین حساب ساده حدود ۱۵ درصد کم شد. (بازهٔ شاخص قیمت مهر تا مهر است و بازهٔ مزد فروردین تا فروردین، پس این عدد تقریبی است.)
دوم، حقوق از دلار هم عقب ماند. در دو سال از سه سال، افزایش مزد کمتر یا نزدیک به جهش دلار بود. در هفت ماه اول ۱۴۰۵ هم دلار ۷۲ درصد بالا رفت، در حالی که مزد ثابت ماند. طبق گزارش ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ نبض قیمت، جلسهٔ شورای عالی کار در ۱ شهریور فقط تشکیل «کمیتهٔ مزد» را تصویب کرد. ایران استخدام هم ۱۳ آبان به نقل از ایسنا نوشت که نمایندهٔ کارگران گفته «پرونده ترمیم مزد کارگران برای نیمه دوم سال بسته نشده». یعنی تا امروز افزایش تازهای تصویب نشده است.
سوم، بیت کوین برندهٔ کل بازه بود، اما هر سال نه. از فروردین ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ ارزش تومانی بیت کوین فقط ۲۴ درصد بالا رفت، کمتر از حقوق (۶۰ درصد) و دلار (۵۵ درصد). دلیلش این بود که بیت کوین در آن سال به دلار حدود ۲۰ درصد افت کرد، از ۸۳٬۸۹۰ به ۶۷٬۳۰۰ دلار. اتریوم هم در سال ۱۴۰۳ به تومان ۱۲ درصد ضرر داد. هر کس فقط یک سال را ببیند، تصویر ناقصی می‌گیرد.
اگر هر فروردین یک ماه حقوق را کنار می‌گذاشتیم چه می‌شد؟
طبق محاسبهٔ ما، کسی که در ۱۵ فروردین هر چهار سال یک ماه حداقل حقوق را کنار گذاشته (جمعاً حدود ۳۹٫۵ میلیون تومان)، در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ با تومان نقد همان ۳۹٫۵ میلیون، با دلار حدود ۱۱۵ میلیون، با اتریوم حدود ۱۲۱ میلیون و با بیت کوین حدود ۱۷۲ میلیون تومان دارد. جزئیاتش این است:
محاسبه با همان نرخ‌های جدول اول؛ بدون کارمزد، بدون سود بانکی و بدون مالیات. «ماه حقوق امروز» = حدود ۱۶٫۶۲۵ میلیون تومان.
البته هیچ کارگری نمی‌تواند هر سال یک ماه کامل حقوقش را کنار بگذارد. این عددها را نسبت ببینید: اگر شما فقط یک‌دهم این مبلغ را پسانداز کرده باشید، نتیجه هم یک‌دهم است، ولی ترتیب برنده‌ها عوض نمی‌شود. این سناریو در واقع همان خرید پلهای یا DCA است، با این فرق که خرید سالی یک بار انجام شده. خرید منظم و پلهای نقطهٔ ورود را میانگین میکند و شما را از حدس زدن «بهترین زمان خرید» بی‌نیاز میکند.
یک نکتهٔ مهم دیگر هم هست. تومان نقد در این جدول هیچ سودی نگرفته، در حالی که پول در حساب سپرده سود می‌گیرد. پس ردیف اول کف ماجراست، نه نمایندهٔ همهٔ گزینه‌های تومانی. اگر دنبال تقسیم حقوق بین چند دارایی هستید، راهنمای پسانداز حقوق ماهانه ما گزینه‌های کم‌نوسان‌تر را هم بررسی کرده است.
ریسک‌ها؛ چرا این عددها همهٔ ماجرا نیست؟
سایت رسمی Bitcoin.org صریحاً می‌گوید قیمت بیت کوین می‌تواند در مدت کوتاه و به‌شکل پیش‌بینی‌ناپذیر بالا یا پایین برود و باید با آن مثل یک دارایی پرریسک رفتار کرد. داده‌های همین مقاله هم این را نشان می‌دهد. برای حقوق‌بگیر، این ریسک‌ها از همه مهم‌ترند:
- ریسک نقطهٔ شروع: کسی که فقط فروردین ۱۴۰۴ وارد شد، تا فروردین ۱۴۰۵ با بیت کوین از حقوق و دلار عقب ماند. نتیجهٔ هر مقایسه به تاریخ شروع آن بستگی دارد و این چرخه‌ها در بازار کریپتو تکرار می‌شوند؛ در راهنمای چرخه‌های بازار کریپتو توضیحشان داده‌ایم.
- ریسک افت دلاری: بیت کوین از ۱۵ فروردین ۱۴۰۴ تا ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ به دلار حدود ۲۰ درصد افت کرد و اتریوم از فروردین ۱۴۰۳ تا فروردین ۱۴۰۴ حدود ۴۵ درصد (از ۳٬۳۱۱ به ۱٬۸۱۷ دلار). بخش بزرگی از سود تومانی این دو دارایی در ایران از جهش دلار آمده، نه از رشد قیمت جهانی.
- ریسک نیاز فوری به پول: اگر پسانداز حقوق قرار است اجاره یا هزینهٔ درمان چند ماه بعد را بپردازد، یک افت ۲۰ درصدی می‌تواند برنامه را به هم بزند.
- ریسک نگهداری: اگر بیت کوین را به کیف پول شخصی ببرید، Bitcoin.org در راهنمای امن کردن کیف پول می‌گوید بدون نسخهٔ پشتیبان، دارایی برای همیشه از دست می‌رود. طبق صفحهٔ هشدارهای Bitcoin.org تراکنش بیت کوین هم برگشت‌ناپذیر است. پیش از انتقال، فرق کیف پول گرم و سرد را بدانید.
ادعای پرتکرار «بیت کوین ضد تورم است» را هم با احتیاط بخوانید. در سه سال اخیر بیت کوین به تومان از تورم جلو زد، اما سال ۱۴۰۴ نشان داد این برتری تضمینی نیست. در مقالهٔ بیت کوین و تورم نشان داده‌ایم این ادعا کجا درست است و کجا نه.
پیشنهاد ما
اول صندوق اضطراری، بعد بیت کوین
حقوق ماهانه اول باید خرج زندگی و ذخیرهٔ اضطراری چندماهه را بدهد. فقط مازاد را، آن هم بهصورت پلهای و با مبلغ کم، وارد بیت کوین کنید. در ارزینجا لازم نیست یک واحد کامل بخرید؛ می‌توانید با کسری از بیت کوین شروع کنید و قیمت لحظه‌ای را همان‌جا ببینید.
برای کارگر و حقوق‌بگیر چه راهی منطقی‌تر است؟
طبق داده‌های این مقاله، تومانِ بی‌سود بدترین جای نگهداری پسانداز حقوق بود و بیت کوین در کل بازه بهترین؛ اما بیت کوین فقط برای پولی منطقی است که سال‌ها لازمش ندارید و افت ۲۰ تا ۴۵ درصدی آن را تاب می‌آورید. پیش از تصمیم، این پنج قدم را بروید:
- هزینهٔ ثابت را جدا کنید. اجاره، قسط و خرج خانه را از حقوق کنار بگذارید. این پول جای سرمایه‌گذاری نیست.
- صندوق اضطراری بسازید. چند ماه خرج زندگی را در دارایی کم‌نوسان نگه دارید تا یک اتفاق ناگهانی مجبورتان نکند بیت کوین را در افت بفروشید.
- درصد ثابت تعیین کنید. به‌جای «هر چه ماند»، یک درصد مشخص از حقوق، مثلاً ۵ یا ۱۰ درصد، را برای دارایی پرریسک کنار بگذارید.
- پلهای و منظم بخرید. خرید ماهانه با مبلغ ثابت، ریسک نقطهٔ ورود را کم میکند؛ همان چیزی که جدول سناریو نشان داد.
- بین بیت کوین و اتریوم تنوع را بسنجید. در این بازه، بدترین افت سالانهٔ بیت کوین (حدود ۲۰ درصد به دلار) کوچک‌تر از اتریوم (حدود ۴۵ درصد) بود و بازده کلش هم بیشتر؛ ولی این ترتیب تضمینی برای آینده ندارد.
اگر تصمیم گرفتید بخشی از پس‌اندازتان را به رمزارز تبدیل کنید، اول مراحل ثبت‌نام و احراز هویت در ارزینجا را کامل کنید. بعد می‌توانید خریدهای ماهانه‌تان را در اپلیکیشن ارزینجا با چند کلیک ساده ثبت کنید. اگر اتریوم را هم برای تنوع در نظر دارید، قیمت و جزئیاتش را در صفحهٔ خرید اتریوم ببینید.
جمع‌بندی: حقوق یا بیت کوین، کدام قدرت خرید را بهتر حفظ کرد؟
در پاسخ به حقوق یا بیت کوین، داده‌ها روشن است: از فروردین ۱۴۰۲ تا آبان ۱۴۰۵ حداقل مزد کارگر حدود ۳٫۱ برابر شد، شاخص قیمت حدود ۳٫۷ برابر، دلار ۵٫۳ برابر و ارزش تومانی بیت کوین ۱۴٫۷ برابر. حقوق ماهانه در آبان ۱۴۰۵ فقط حدود ۶۱ دلار می‌ارزد. کسی که بخشی از حقوقش را در این مدت به بیت کوین تبدیل کرده بود، قدرت خریدش را بهتر از تومان و دلار حفظ کرد. اما سال ۱۴۰۴ نشان داد بیت کوین هم می‌تواند یک سال کامل از حقوق و دلار عقب بماند.
سلب مسئولیت: این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست. مقایسهٔ حقوق یا بیت کوین در این مقاله بر پایهٔ داده‌های گذشته است و بازدهی گذشتهٔ بیت کوین، اتریوم یا دلار تضمینی برای آینده نیست. قیمت رمزارزها نوسان شدید دارد و ممکن است بخشی یا همهٔ سرمایه از دست برود. محاسبه‌ها با نرخ‌های ذکرشده انجام شده و با نرخ دیگر نتیجه فرق میکند. تصمیم نهایی با خود شماست.
سوالات متداول
حداقل حقوق کارگر در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
شورای عالی کار در ۲۴ اسفند ۱۴۰۴ حداقل مزد ۱۴۰۵ را ۶۰ درصد افزایش داد و مزد پایهٔ ماهانه به حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان رسید. طبق گزارش قدس آنلاین، حق مسکن ۳ میلیون تومان شد و حداقل دریافتی کارگر مجرد بدون سابقه با مزایا حدود ۲۱ میلیون و ۸۲۵ هزار تومان است. در محاسبه‌های این مقاله فقط مزد پایه، بدون مزایا، به کار رفته است.
آیا حقوق کارگران در نیمه دوم ۱۴۰۵ افزایش پیدا میکند؟
تا ۱۳ آبان ۱۴۰۵ افزایش تازهای تصویب نشده است. طبق گزارش نبض قیمت، شورای عالی کار در ۱ شهریور فقط تشکیل کمیتهٔ مزد را برای بازنگری تصویب کرد. ایران استخدام هم به نقل از ایسنا نوشته که نمایندهٔ کارگران خواستار برگزاری فوری جلسهٔ تصمیم شده است. مبلغ و زمان هر افزایش احتمالی هنوز اعلام نشده است.
با حقوق کم هم میشود بیت کوین خرید؟
بله. بیت کوین تا یک صدمیلیونیم (یک ساتوشی) تقسیمپذیر است و طبق صفحهٔ بیت کوین ارزینجا لازم نیست یک واحد کامل بخرید. با محاسبهٔ ما، یک ماه حداقل حقوق در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ حدود ۷۹ هزار ساتوشی میخرید. بهتر است فقط بخشی از مازاد حقوق را، بهصورت منظم و پلهای، به بیت کوین تبدیل کنید، نه کل پسانداز را.
قیمت تومانی بیت کوین چطور تعیین میشود؟
قیمت جهانی بیت کوین به دلار است و ارزش تومانی آن تقریباً حاصل‌ضرب همین قیمت در نرخ دلار بازار آزاد است. برای همین بیت کوین در ایران دو منبع نوسان دارد: قیمت جهانی و نرخ دلار. برای نمونه، ویجت قیمت ارزینجا در ساعت ۱۱:۰۹ روز ۱۳ آبان ۱۴۰۵ قیمت هر بیت کوین را حدود ۲۱٫۲ میلیارد تومان نشان می‌داد.
