شبکه بیس چیست؟ لایهٔ دوم کوین‌بیس به زبان ساده

اگر می‌پرسید شبکه بیس چیست، پاسخ کوتاه این است: Base یک شبکهٔ لایهٔ دوم روی اتریوم است که کوین‌بیس آن را ساخته است. تراکنش‌ها را بیرون از اتریوم اجرا می‌کند، داده‌شان را روی اتریوم ثبت می‌کند و کارمزد را با ETH می‌گیرد. خود شبکه توکن جداگانه‌ای ندارد و طبق L2BEAT امروز بزرگ‌ترین لایهٔ دوم اتریوم از نظر ارزش تأمین‌شده است.

ما در ارزینجا این راهنما را با داده‌های همین امروز، ۱۳ آبان ۱۴۰۵، نوشته‌ایم تا بدانید Base چطور کار می‌کند، چقدر متمرکز است، در سال ۲۰۲۶ چه تغییری کرد و اگر خواستید از آن استفاده کنید، از کجا شروع کنید. اگر هنوز با مفهوم لایه‌ها آشنا نیستید، اول فرق لایهٔ ۱، ۲ و ۳ بلاکچین را بخوانید.

شبکه بیس چیست و چه مشکلی را حل می‌کند؟

Base برای ارزان‌تر و سریع‌تر کردن تراکنش‌های اتریوم ساخته شده است، بدون اینکه کاربر از امنیت اتریوم کاملاً جدا شود. مستندات رسمی Base آن را «ساختهٔ کوین‌بیس و باز برای همه» معرفی می‌کند. شبکهٔ اصلی Base در ۹ اوت ۲۰۲۳ (۱۸ مرداد ۱۴۰۲) برای عموم باز شد. پیش از آن، تست‌نتش از فوریهٔ همان سال فعال بود.

مشکل اصلی اتریوم ظرفیت محدود بلاک‌هاست. وقتی شبکه شلوغ می‌شود، کارمزد بالا می‌رود و یک سواپ ساده می‌تواند گران تمام شود. لایهٔ دوم مثل یک باجهٔ جانبی کنار یک بانک شلوغ عمل می‌کند: کارها را آنجا انجام می‌دهد و فقط خلاصهٔ دفترش را به شعبهٔ اصلی می‌فرستد. Base از نوع رول‌آپ خوش‌بینانه است؛ یعنی فرض را بر درستی تراکنش‌ها می‌گذارد، مگر اینکه کسی خلافش را ثابت کند.

برای کاربر عادی، Base سه ویژگی ملموس دارد:

• کارمزد با ETH: نماد ارز شبکه در مستندات رسمی ETH است، پس برای هر تراکنش کمی اتریوم لازم دارید.
• سازگاری با اتریوم: همان کیف پول‌ها و آدرس‌های EVM روی Base کار می‌کنند؛ شناسهٔ شبکه (Chain ID) آن 8453 است.
• اکوسیستم بزرگ دیفای: وام‌دهی، صرافی غیرمتمرکز و اخیراً سهام توکن‌شده روی آن فعال‌اند.

بیس چطور کار می‌کند؟

Base تراکنش‌ها را با یک سکوئنسر مرتب و اجرا می‌کند و داده‌های لازم برای اثبات را روی اتریوم منتشر می‌کند. طبق مستندات کارمزد Base، هر تراکنش دو جزء هزینه دارد: کارمزد اجرا روی لایهٔ دوم و کارمزد امنیتی برای انتشار داده روی لایهٔ اول. همین مستندات می‌گوید معمولاً سهم لایهٔ اول بیشتر است. برای همین، ارتقاهای اتریوم مثل دنکشاردینگ و کاهش کارمزد لایه دو مستقیم روی هزینهٔ Base اثر می‌گذارند.

سکوئنسر و نقش کوین‌بیس چیست؟

سکوئنسر نرم‌افزاری است که تصمیم می‌گیرد کدام تراکنش، به چه ترتیبی، در بلاک بعدی Base بنشیند. طبق L2BEAT، Base فقط یک سکوئنسر متمرکز دارد و نشانی آن را یک مولتی‌سیگ سه‌از‌دوازده که L2BEAT آن را به کوین‌بیس مرتبط می‌داند، می‌تواند تغییر دهد. مزیت این طراحی سرعت و هماهنگی است. عیبش این است که اگر همین یک نقطه از کار بیفتد، تولید بلاک متوقف می‌شود.

یک ترمز ایمنی هم وجود دارد: اگر سکوئنسر تراکنش شما را نپذیرد، طبق L2BEAT می‌توانید آن را از طریق خود اتریوم به‌اجبار وارد Base کنید، با تأخیری تا ۱۲ ساعت. یعنی سکوئنسر می‌تواند کار را کند کند، ولی در طراحی فعلی نمی‌تواند شما را برای همیشه بیرون نگه دارد.

از OP Stack تا base/base چه تغییری کرد؟

Base با کد OP Stack، یعنی چارچوب متن‌باز تیم Optimism، راه افتاد و سال‌ها عضو مهم «سوپرچین» شبکه‌های هم‌خانوادهٔ OP بود. در ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ (۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶)، تیم Base در اطلاعیهٔ رسمی «پشتهٔ یکپارچهٔ Base» اعلام کرد که طی چند ماه از OP Stack فاصله می‌گیرد و نرم‌افزار شبکه را در یک مخزن واحد به نام base/base، روی اجزای متن‌بازی مثل Reth، جمع می‌کند.

همان اطلاعیه چند نکتهٔ مهم دارد. Base با مشخصات OP Stack و RPCهای فعلی سازگار می‌ماند و با Optimism به‌عنوان مشتری خدمات پشتیبانی OP Enterprise کار می‌کند. یک امضاکنندهٔ مستقل هم به‌جای Optimism وارد شورای امنیت Base شد. در نقشهٔ راه، سیستم اثبات از اثبات خوش‌بینانه به اثبات‌های TEE و ZK می‌رود. L2BEAT هم ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ (۴ مارس ۲۰۲۶) را روز جدا شدن Base از سوپرچین و داشتن مسیر ارتقای مستقل ثبت کرده است.

برای کاربر عادی این تغییر چیزی را عوض نکرد: آدرس‌ها، کیف پول‌ها و برنامه‌ها همان‌اند. تغییر بیشتر برای اپراتورهای نود و توسعه‌دهنده‌هاست. طبق L2BEAT، از ۵ خرداد ۱۴۰۵ (۲۶ مه ۲۰۲۶) با ارتقای Base Azul، تأییدکنندهٔ Base هم اثبات TEE (روی AWS Nitro) و هم اثبات ZK (با SP1) را می‌پذیرد.

چرا شبکه بیس توکن ندارد؟

Base تا امروز هیچ توکن بومی منتشر نکرده و کارمزدش را با ETH می‌گیرد. کوین‌بیس هنگام راه‌اندازی Base گفته بود برنامه‌ای برای توکن شبکه ندارد. این موضع در ۲۴ شهریور ۱۴۰۴ (۱۵ سپتامبر ۲۰۲۵) نرم‌تر شد. جسی پولاک، سازندهٔ Base، در رویداد BaseCamp گفت: «ما سراغ بررسی یک توکن شبکه می‌رویم» و افزود که هنوز «اول راه» است.

حساب رسمی Base هم همان روز نوشت در «مراحل اولیهٔ بررسی» است و دربارهٔ زمان، طراحی یا حاکمیت جزئیاتی ندارد. برایان آرمسترانگ، مدیرعامل کوین‌بیس، هم گفت «برنامهٔ قطعی» وجود ندارد. تا ۱۳ آبان ۱۴۰۵ هیچ زمان، نام، مقدار عرضه یا سازوکار ایردراپی برای توکن Base اعلام نشده است.

پیشنهاد ما به شما ساده است: هر تبلیغی که «توکن Base» را برای فروش یا «ثبت‌نام ایردراپ» عرضه می‌کند، تا اطلاعیهٔ رسمی خود Base، با احتمال زیاد کلاهبرداری است. توکن‌هایی مثل AERO یا MORPHO مال پروژه‌های روی Base هستند، نه توکن خود شبکه.

بیس چقدر غیرمتمرکز است؟

طبق صفحهٔ Base در L2BEAT، این شبکه در مرحلهٔ Stage 1 است؛ یعنی سیستم اثبات کار می‌کند، ولی هنوز «چرخ‌های کمکی» دارد و شرایط Stage 2 را کامل ندارد. خود Base هم در اطلاعیهٔ فوریه نوشته بود که «یک رول‌آپ غیرمتمرکز Stage 1» باقی می‌ماند. Stage 2 یعنی رول‌آپ تقریباً بدون اتکا به تیم سازنده کار کند.

مهم‌ترین نقطهٔ تمرکز از نگاه L2BEAT دو چیز است. اول، سکوئنسر واحد. دوم، ارتقای قراردادها: Base پنجرهٔ خروج ندارد؛ یعنی قراردادها با تأیید مولتی‌سیگ هماهنگ‌کننده و شورای امنیت فوراً ارتقا پیدا می‌کنند و کاربر فرصتی ندارد پیش از یک ارتقای ناخواسته خارج شود. این را ریسک بدانید، نه دلیل وحشت؛ آربیتروم و OP Mainnet هم در L2BEAT در همین Stage 1 هستند.

داده‌های امروز شبکه بیس چه می‌گویند؟

Base امروز از نظر ارزش تأمین‌شده، ارزش قفل‌شدهٔ دیفای و تعداد تراکنش از آربیتروم و OP Mainnet جلوتر است. جدول زیر را خودمان در ۱۳ آبان ۱۴۰۵ (۴ نوامبر ۲۰۲۶) از L2BEAT و داشبورد Base در DefiLlama خوانده‌ایم. ستون آخر محاسبهٔ خود ماست: کارمزد ۲۴ ساعتهٔ زنجیره تقسیم بر تعداد تراکنش همان ۲۴ ساعت.

دو نکته را در خواندن این جدول در نظر بگیرید. TVS در L2BEAT همهٔ دارایی‌های تأمین‌شده روی شبکه را می‌شمارد و TVL در DefiLlama فقط پولی را که در پروتکل‌های دیفای قفل شده است؛ برای همین دو عدد با هم فرق دارند. میانگین کارمزد هم میانگین ساده است و تراکنش‌های خودکار ربات‌ها را هم دربر می‌گیرد؛ کارمزد یک تراکنش شما در ساعت شلوغ می‌تواند بیشتر باشد.

اگر مقایسهٔ فنی‌تر این سه شبکه را می‌خواهید، مقایسهٔ آربیتروم، آپتیمیزم و بیس و راهنمای جامع‌تر لایه‌های دوم اتریوم و تفاوت‌هایشان را ببینید. برای شناختن رقیب‌های فنی رول‌آپ خوش‌بینانه هم رول‌آپ‌های دانش صفر (zk-Rollups) را خوانده باشید.

مهم‌ترین پروژه‌های اکوسیستم بیس کدام‌اند؟

طبق DefiLlama در ۱۳ آبان ۱۴۰۵، بزرگ‌ترین پروتکل Base از نظر ارزش قفل‌شده، پروتکل وام‌دهی مورفو است، با حدود ۴٫۳۷ میلیارد دلار. یعنی بیش از دوسوم TVL دیفای این شبکه فقط در یک پروتکل نشسته است. این تمرکز هم نشانهٔ اعتماد بازار است و هم یک ریسک: اتفاقی برای مورفو، کل اکوسیستم را تکان می‌دهد.

• مورفو (Morpho): بازار وام‌دهی و وام‌گیری؛ حدود ۴٫۳۷ میلیارد دلار TVL روی Base. صفحهٔ مورفو در ارزینجا هم Base را یکی از مهم‌ترین شبکه‌های آن می‌داند.
• آوه (Aave): پروتکل وام‌دهی شناخته‌شده؛ حدود ۵۲۱ میلیون دلار روی Base.
• یونی‌سواپ (Uniswap): صرافی غیرمتمرکز؛ حدود ۴۷۶ میلیون دلار روی Base.
• Aero (ایرودروم سابق): بزرگ‌ترین صرافی غیرمتمرکز بومی Base که از ۲۹ مهر ۱۴۰۵ (۲۱ اکتبر ۲۰۲۶) با Velodrome در پروتکلی به نام Aero ادغام شد؛ حدود ۳۰۶ میلیون دلار TVL روی Base.

Base در سال ۲۰۲۶ به بستر سهام توکن‌شده هم تبدیل شد؛ رشد این بازار را در گزارش حجم سهام توکن‌شده روی بیس نوشته‌ایم. فهرست بلندتری از پروژه‌ها و توکن‌ها هم در بهترین پروژه‌های شبکه بیس آمده است؛ فقط یادتان باشد که داده‌های آن مقاله مال سال ۲۰۲۵ است.

در ارزینجا می‌توانید توکن AERO و توکن MORPHO را با تومان از بخش خرید آنی بخرید. طبق صفحه‌های همین دو ارز در ۱۳ آبان ۱۴۰۵، بازار حرفه‌ای هیچ‌کدام فعال نیست و برداشتشان به کیف پول خارجی فعلاً بسته است. پس این دو را برای انتقال به Base از ارزینجا برنامه‌ریزی نکنید.

قطعی‌های شبکه بیس چه درسی دارند؟

Base چند بار توقف تولید بلاک داشته و همهٔ موارد گزارش‌شده به سکوئنسر برمی‌گردد. در ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ (۵ اوت ۲۰۲۵)، تولید بلاک ۳۳ دقیقه متوقف شد، چون جابه‌جایی به سکوئنسر پشتیبان درست انجام نشد. در تیر ۱۴۰۵ (ژوئن ۲۰۲۶) دو قطعی پشت‌سرهم، اولی ۱۱۶ دقیقه و دومی ۲۰ دقیقه، رخ داد. گزارش پس‌از‌حادثهٔ Base علت را باگی در منطق ساخت بلاک سکوئنسر دانست.

جزئیات آن دو قطعی را در گزارش ما از دو قطعی پشت‌سرهم Base بخوانید. L2BEAT هم از ۱۶ تا ۱۷ مهر ۱۴۰۵ (۸ تا ۹ اکتبر ۲۰۲۶) وقفه‌ای ۲۳ ساعت و ۲۱ دقیقه‌ای در ثبت وضعیت Base روی اتریوم ثبت کرده است، در حالی که فاصلهٔ معمول حدود ۴۷ دقیقه است. این وقفه با توقف تولید بلاک یکی نیست، ولی نشان می‌دهد زیرساخت هنوز در حال تغییر است.

درس عملی این قطعی‌ها برای شما این است: اگر روی Base معاملهٔ اهرمی یا وام با وثیقه دارید، فاصلهٔ امنی از قیمت لیکویید شدن نگه دارید، چون هنگام توقف شبکه نمی‌توانید موقعیت را مدیریت کنید. پیش از تراکنش‌های بزرگ هم صفحهٔ رسمی وضعیت شبکه، status.base.org، را نگاه کنید.

چطور وارد شبکه بیس شویم؟

ساده‌ترین مسیر ورود به Base این است که ETH بخرید، آن را به یک کیف پول شخصی سازگار با اتریوم ببرید و با یکی از مسیرهای معرفی‌شده در مستندات Base به این شبکه منتقل کنید. صفحهٔ اتریوم ارزینجا تأیید می‌کند که تا آبان ۱۴۰۵ خرید آنی، بازار حرفه‌ای، واریز و برداشت ETH فعال است. اما در هیچ صفحهٔ رسمی ارزینجا که خواندیم، شبکهٔ Base برای برداشت ETH اعلام نشده است.

1. اتریوم بخرید: در ارزینجا ETH را با تومان از خرید آنی یا بازار حرفه‌ای بخرید.
2. کیف پول بسازید: یک کیف پول غیرامانی سازگار با EVM بسازید، عبارت بازیابی را آفلاین نگه دارید و شبکهٔ Base را با Chain ID 8453 و RPC رسمی mainnet.base.org اضافه کنید.
3. شبکهٔ برداشت را دقیق انتخاب کنید: هنگام برداشت از ارزینجا، فهرست کادر «شبکه» را ببینید. اگر Base آنجا بود، مستقیم روی Base برداشت کنید؛ اگر نبود، ETH را روی شبکهٔ اتریوم بفرستید. راهنمای برداشت ما هشدار می‌دهد که انتخاب شبکهٔ اشتباه می‌تواند به از دست رفتن دارایی منجر شود.
4. به Base منتقل کنید: مستندات Base می‌گوید پل قدیمی bridge.base.org کنار رفته و مسیرهای استاندارد فعلی Superbridge و Brid.gg هستند. اول یک مبلغ آزمایشی کم بفرستید و شرایط استفادهٔ هر سرویس را دربارهٔ کشور محل اقامتتان بخوانید.
5. ETH کارمزد نگه دارید: بخش کوچکی از ETH را روی Base برای کارمزد نگه دارید و بعد سراغ برنامه‌ها بروید.

دو محدودیت زمانی را هم در نظر بگیرید. طبق قوانین ارزینجا، بعد از اولین واریز تومانی، برداشت رمزارز ۷۲ ساعت محدود می‌شود. در جهت برگشت هم مستندات Base می‌گوید برداشت با پل استاندارد از Base به اتریوم پنجرهٔ نهایی‌شدن ۵ روزه دارد، یا ۱ روز وقتی هر دو اثبات TEE و ZK پشت آن باشند. پل‌های سریع این انتظار را کوتاه می‌کنند، ولی طبق همین مستندات امنیت Base را به ارث نمی‌برند.

پیش از استفاده از بیس به چه ریسک‌هایی فکر کنیم؟

Base ارزان و پرکاربرد است، ولی بی‌ریسک نیست و بخشی از ریسکش از طراحی متمرکز آن می‌آید. پیش از انتقال پول، این چند مورد را مرور کنید:

• تمرکز اپراتور: یک سکوئنسر و ارتقای فوری قراردادها یعنی به تصمیم‌ها و عملکرد تیم Base وابسته‌اید.
• توقف شبکه: قطعی‌های گذشته نشان داده تولید بلاک می‌تواند از چند ده دقیقه تا حدود دو ساعت بایستد.
• توکن و ایردراپ جعلی: Base توکن رسمی ندارد؛ هر پیشنهاد فروش «توکن Base» را رد کنید.
• ریسک پل و شبکهٔ اشتباه: نشانی پل را از مستندات رسمی بردارید، نه از تبلیغ یا پیام خصوصی.
• ریسک پروتکل: تمرکز بیشتر TVL در یک پروتکل یعنی حادثه در آن، کل اکوسیستم را درگیر می‌کند.

برای اینکه بدانید Base از کجا آمد، خبر قدیمی‌مان دربارهٔ راه‌اندازی لایهٔ دوم کوین‌بیس هم خواندنی است.

جمع‌بندی: شبکه بیس برای چه کسی مناسب است؟

حالا جواب «شبکه بیس چیست» را کامل دارید: لایهٔ دوم اتریوم با سکوئنسر کوین‌بیس، کارمزد ETH، بدون توکن رسمی و در Stage 1 تمرکززدایی؛ شبکه‌ای که در ۲۰۲۶ از OP Stack به پشتهٔ اختصاصی خودش رفت و امروز بیشترین TVL را میان لایه‌های دوم دارد. Base برای کسی مناسب است که دیفای ارزان روی اتریوم می‌خواهد و تمرکز اپراتور را آگاهانه می‌پذیرد.

نقطهٔ شروع همهٔ این مسیر اتریوم است. ما در ارزینجا کنار شما هستیم تا قدم اول را مطمئن بردارید: خرید اتریوم با تومان در ارزینجا را ببینید، شبکهٔ برداشت را با دقت انتخاب کنید و با یک انتقال آزمایشی کوچک، اولین تجربه‌تان روی Base را بی‌دردسر شروع کنید.

سوالات متداول